Hiệp phụ trong bóng đá là một khái niệm then chốt, thường xuất hiện trong các trận đấu loại trực tiếp khi hai đội không thể phân định thắng thua sau 90 phút thi đấu chính thức. Đây không chỉ là khoảng thời gian thi đấu thêm đơn thuần mà còn là giai đoạn thử thách cực đại về thể lực, tâm lý và khả năng điều chỉnh chiến thuật của cả cầu thủ lẫn huấn luyện viên. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết hiệp phụ trong bóng đá là gì, các quy định mới nhất theo luật hiện hành và vai trò của hiệp phụ tại những giải đấu lớn trên thế giới.
Hiệp phụ trong bóng đá là gì?
Theo nguồn trích dẫn từ NEW88, hiệp phụ là khoảng thời gian thi đấu thêm được tổ chức ngay sau khi kết thúc hai hiệp chính (90 phút) trong trường hợp tỷ số vẫn đang hòa và trận đấu bắt buộc phải xác định đội thắng. Hiệp phụ thường xuất hiện ở các trận đấu loại trực tiếp (knock-out) như vòng 1/8, tứ kết, bán kết hoặc chung kết của các giải đấu lớn.
Mục tiêu chính của hiệp phụ trong bóng đá là tìm ra đội chiến thắng dựa trên năng lực thi đấu thực tế, hạn chế tối đa việc phải phân định thắng thua bằng loạt sút luân lưu 11m – yếu tố vốn mang tính may rủi cao. Trong quá khứ, bóng đá thế giới từng thử nghiệm các luật đặc biệt như “bàn thắng vàng” (ghi bàn là thắng ngay) hay “bàn thắng bạc” (đội dẫn trước khi kết thúc hiệp phụ đầu tiên sẽ thắng). Tuy nhiên, những luật này đã bị bãi bỏ do gây tranh cãi và thiếu công bằng.
Theo quy định hiện hành của Hội đồng Hiệp hội Bóng đá Quốc tế (IFAB), hiệp phụ chỉ được áp dụng khi điều lệ giải đấu yêu cầu phải có đội thắng. Nếu điều lệ cho phép hòa (ví dụ vòng bảng), hiệp phụ sẽ không được sử dụng.
Thời lượng và các quy định trong hiệp phụ bóng đá
Không giống với thời gian thi đấu chính thức hay phút bù giờ, hiệp phụ trong bóng đá có những quy chuẩn riêng biệt mà người hâm mộ cần nắm rõ để theo dõi trận đấu một cách trọn vẹn.
Thời gian thi đấu hiệp phụ
Theo nguồn tham khảo từ những người tham gia tải new88, tổng thời gian của hiệp phụ là 30 phút. Khoảng thời gian này được chia thành hai hiệp nhỏ, mỗi hiệp kéo dài 15 phút. Hai đội sẽ đổi sân sau khi kết thúc hiệp phụ thứ nhất, tương tự như khi đổi sân giữa hai hiệp chính.
Điểm quan trọng cần lưu ý là hiệp phụ được thi đấu đủ thời gian, bất kể có bàn thắng được ghi hay không. Trận đấu chỉ kết thúc khi trọng tài thổi còi mãn cuộc sau 30 phút hiệp phụ, trừ trường hợp có sự cố bất khả kháng. Ngoài ra, trọng tài vẫn có thể cộng thêm thời gian bù giờ ở mỗi hiệp phụ nếu trận đấu bị gián đoạn do chấn thương, thay người hoặc các tình huống bóng chết khác.
Thời gian nghỉ giữa hai hiệp phụ
So với 15 phút nghỉ giải lao giữa hai hiệp chính, thời gian nghỉ giữa hai hiệp phụ ngắn hơn rất nhiều. Thông thường, khoảng nghỉ này chỉ kéo dài khoảng 1 phút hoặc thậm chí ít hơn, đủ để các cầu thủ đổi sân và uống nước nhanh ngay sát đường biên.
Cầu thủ không được phép rời sân để vào phòng thay đồ trong thời gian nghỉ này. Huấn luyện viên cũng chỉ có thể đưa ra những chỉ đạo ngắn gọn, mang tính tức thời. Điều này khiến hiệp phụ trở thành giai đoạn vô cùng khắc nghiệt, khi thể lực cầu thủ đã bị bào mòn đáng kể sau 90 phút thi đấu căng thẳng.
Quy định thay người trong hiệp phụ
Để bảo vệ sức khỏe cầu thủ và tăng tính chiến thuật cho trận đấu, luật thay người trong hiệp phụ đã được điều chỉnh trong những năm gần đây. Theo quy định hiện hành của IFAB và FIFA, khi trận đấu bước vào hiệp phụ, mỗi đội sẽ được bổ sung thêm một quyền thay người.
Điều này đồng nghĩa, trong các giải đấu cho phép thay tối đa 5 cầu thủ trong 90 phút, đội bóng có thể sử dụng quyền thay người thứ 6 trong thời gian hiệp phụ. Nếu đội bóng chưa dùng hết số lượt thay người trong hai hiệp chính, các quyền thay người còn lại vẫn được phép sử dụng trong hiệp phụ.
- Quyền thay người bổ sung trong hiệp phụ: 01 cầu thủ.
- Thời điểm thay người: Bất kỳ lúc nào trong 30 phút hiệp phụ.
Quy định này giúp các đội có thêm phương án làm mới đội hình, giảm nguy cơ chấn thương và tạo ra những thay đổi chiến thuật mang tính quyết định.
Sự khác biệt giữa hiệp phụ và loạt sút luân lưu
Nhiều người hâm mộ thường nhầm lẫn giữa hiệp phụ và loạt sút luân lưu. Trên thực tế, đây là hai giai đoạn hoàn toàn khác nhau. Hiệp phụ là phần thi đấu tiếp diễn của trận đấu, nơi hai đội vẫn đá bóng như bình thường và mọi bàn thắng đều được công nhận vào tỷ số chung cuộc.
Trong khi đó, loạt sút luân lưu 11m chỉ được sử dụng khi hai đội vẫn hòa nhau sau khi kết thúc hiệp phụ. Lúc này, trận đấu được quyết định bằng các lượt sút penalty, mang nặng yếu tố tâm lý và may mắn. Chính vì vậy, nhiều đội bóng và huấn luyện viên luôn cố gắng giải quyết trận đấu ngay trong hiệp phụ để tránh bước vào “canh bạc” luân lưu.
Vai trò của hiệp phụ trong các giải đấu lớn
Tùy theo điều lệ từng giải, hiệp phụ trong bóng đá sẽ được áp dụng với những quy định cụ thể, nhưng nhìn chung vẫn giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong việc phân định thắng thua.
Hiệp phụ tại World Cup
Ở World Cup, hiệp phụ chỉ xuất hiện từ vòng 16 đội trở đi. Trong vòng bảng, nếu hai đội hòa nhau sau 90 phút, trận đấu kết thúc ngay và mỗi đội được cộng 1 điểm.
Lịch sử World Cup đã chứng kiến rất nhiều khoảnh khắc kinh điển được quyết định trong hiệp phụ. Có thể kể đến bàn thắng của Mario Götze ở hiệp phụ thứ hai giúp Đức đánh bại Argentina trong trận chung kết World Cup 2014, hay trận chung kết World Cup 2022 giữa Argentina và Pháp với kịch bản nghẹt thở kéo dài tới tận loạt luân lưu sau 120 phút thi đấu.
Hiệp phụ tại Champions League
Ở UEFA Champions League, hiệp phụ được áp dụng trong các trận đấu loại trực tiếp từ vòng 1/8 cho tới chung kết. Trước mùa giải 2021/2022, luật bàn thắng sân khách vẫn được tính trong hiệp phụ, khiến nhiều đội gặp bất lợi khi phải đá sân khách ở lượt về.
Hiện nay, UEFA đã chính thức bãi bỏ luật bàn thắng sân khách. Điều này đồng nghĩa nếu tổng tỷ số sau hai lượt trận là hòa, hai đội sẽ bước vào hiệp phụ. Nếu vẫn không phân định được thắng thua sau 30 phút thi đấu thêm, loạt sút luân lưu sẽ được sử dụng.
Ý nghĩa chiến thuật và tâm lý của hiệp phụ
Hiệp phụ không chỉ là cuộc chiến về thể lực mà còn là màn đấu trí căng thẳng giữa các huấn luyện viên. Trong giai đoạn này, một sự điều chỉnh nhỏ về nhân sự hay chiến thuật cũng có thể tạo ra bước ngoặt lớn cho trận đấu.
Về mặt tâm lý, hiệp phụ đòi hỏi cầu thủ phải giữ được sự tập trung tối đa dù đã rất mệt mỏi. Những sai lầm cá nhân thường dễ xảy ra hơn, và đó cũng là lúc các ngôi sao có bản lĩnh lớn lên tiếng để định đoạt số phận trận đấu.
Hiệp phụ trong bóng đá là một phần không thể thiếu của các trận đấu loại trực tiếp, đóng vai trò then chốt trong việc phân định thắng thua một cách công bằng. Với thời lượng 30 phút chia thành hai hiệp, cùng các quy định linh hoạt về thay người, hiệp phụ vừa là thử thách thể lực khắc nghiệt, vừa là sân khấu của những toan tính chiến thuật đỉnh cao. Việc hiểu rõ hiệp phụ là gì, luật thi đấu và cách áp dụng tại các giải đấu lớn sẽ giúp người hâm mộ theo dõi trận đấu một cách chủ động hơn, đồng thời cảm nhận trọn vẹn sự kịch tính và hấp dẫn mà bóng đá mang lại.
